Bài học từ quản lý nguồn nhân lực từ một công ty kinh doanh

Đặng Ngọc Quang

Ngày 8 tháng 5 năm 2010

Lời giới thiệu

Câu chuyện của một cán bộ quản lý cấp cơ sở ở một công ty kinh doanh tại một nước ở châu Á có trình độ ngang Việt Nam mô tả ở đây có thể chỉ cho các cán bộ quản lý nhiều bài học về chế độ quản lý nhân lực, cụ thể là quản lý lao động và lương, thưởng. Đơn vị tiền tệ được quy đổi ra đồng Việt Nam để bạn đọc tiện theo dõi. Bài viết này chỉ nhằm mục đích học hỏi, tên các công ty liên quan được thay đổi và bất kỳ sự trùng hợp nào cũng là không chủ ý.

Là một công ty kinh doanh tư nhân của người bản địa , các mặt hàng quang học cá nhân, cụ thể là các loại kính, Công ty AAA đang phát triển và mở rộng thêm các cửa hàng tại thị trường thủ đô. Công ty cũng đang nhắm mở rộng thị phần sang nhóm khách hàng có thu nhập cao và dùng các mặt hàng cao cấp. Các mặt hàng của công ty phần lớn nhập từ nước ngoài, nhất là các nước có trình độ tiên tiến và có truyền thống về quang học. Tuy nhiên công ty cũng ưu tiên nhập hàng từ các nước châu Á với nền kinh tế mới nổi và có ưu thế cạnh tranh về giá rẻ hơn các nhà sản xuất ở Âu và Mỹ.

Công ty được tổ chức thành Ban giám đốc, bộ phận hành chính/kế toán kế hoạch, và các cửa hàng. Ở mỗi cửa hàng, bộ phận quản lý có cửa hàng trưởng, và các tổ trưởng. Các cửa hàng trưởng thường là các bác sĩ nhãn khoa về hưu tuổi cao làm việc kiêm nhiệm. Mỗi cửa hàng thường có một tổ trưởng bán hàng phụ trách hai nhóm 5-10 nhân viên bán hàng và kho. Tổ trưởng tổ kỹ thuật phụ trách nhóm đo khám mắt và nhóm mài lắp kính với 5-10 nhân viên cho hai nhóm. Các tổ trưởng thường cho là cửa hàng trưởng là người tuổi cao sức yếu không quán xuyến hết việc quản lý. Trách nhiệm quản lý chính vẫn đặt trên vai các tổ trưởng.

Tuyển dụng và đào tạo

Về nhân sự, theo lời một nhân viên “công ty cơ bản mang tính chất gia đình”. Trong số khoảng 100 nhân viên, có tới 70% là những người trong dòng họ. Phần còn lại là những người tuyển dụng bên ngoài dòng họ, nhưng được giới thiệu và tuyển cẩn thận. Không giống như nhiều công ty khác, Cty A A A không yêu cầu người lao động phải ký quỹ một khoản tiền để bảo đảm cho các tài sản mà công ty giao phó cho người lao động quản lý và sử dụng trong kinh doanh.

Sau khi tuyển dụng, người lao động mới được tham gia đào tạo theo một khóa học kéo dài đến 3 tháng. Chương trình đào tạo gồm các nội dung kỹ thuật chuyên môn như đặc điểm của mắt, và kính mắt, các đo và các chỉ số sinh lý của mắt liên quan tới các khuyết tật mặt, cách đọc đơn kê kính thuốc, cách đọc số liệu đo đạc. Một nội dung quan trọng là cách giao tiếp khách hàng, đặc điểm của các sản phẩm và giá cả. Khi đi học, học viên được tiền ăn, tiền lương học việc (nếu học đủ ca một tháng được hưởng 400 000 đ/ca). Học viên có thể được biên chế và tham gia bán hàng tại một trong các cửa hàng công ty. Thường thì họ bán hàng nửa ca sau khi đi học về và được hưởng thu nhập từ lao động của mình như nhân viên bán hàng theo ca.

Lương và thưởng

Giống như các công ty nước ngoài, ví dụ công ty bảo hiểm XXX, Công ty AAA thực hiện chế độ bảo mật thu nhập của mỗi cá nhân. Vào ngày 5 đầu tháng, người lao động nhận một phong bì lương, thưởng và phạt có bảng kê chi tiết do bộ phận kế toán lập. Người lao động có thể khiếu nại với bộ phận kế toán trong tuần đầu tiên của tháng sau khi nhận lương. Khiếu nại sẽ được giải quyết ở cấp tổ, và nếu khiếu nại tiếp thì giải quyết ở cấp Giám đốc. Trả lương trong phong bì, có phiếu ghi rõ mức khen thưởng hoặc kỷ luật. Nếu người lao động khiếu nại, thì giải quyết cuối tuần ở cấp tổ.

Trong giai đoạn năm 2005, với nhân viên bán hàng, công ty trả lương tháng tính theo số ca làm việc. Một tháng, người bán hàng được nghỉ tối đa là hai ngày. Mức lương của công ty cũng ngang với mức lương tối thiểu do chính phủ quy định. Nếu làm đủ ngày công một tháng thì được 620 000 đ[1] nếu làm đủ 28 hay 29 ca trong tùy theo tháng 30 hay 31 ngày. Ca làm việc là 7 tiếng rưỡi, ví dụ với ca sáng thời gian làm việc từ 7:30- 14:00. Người lao động có thể làm 1 ca rưỡi một ngày, khi đó thu nhập có thể đạt thêm 310 000 đ/tháng.

Ngoài lương, người lao động được hưởng hai bữa ăn ca theo mức 20 000 /bữa. Số tiền ăn ca có thể đạt là 40 000 đ/ngày tính cho 28 ngày công[2] và có thể được thanh toán tiền cuối tháng nếu không ăn cùng cơ quan.

Chế độ khuyến khích nhân viên

Công ty thực hiện khuyến khích theo kết quả kinh doanh và theo chất lượng công tác. Thưởng theo kết quả kinh doanh thực hiện theo vào doanh số bán các mặt hàng cao cấp có giá trị cao từ 1 triệu đồng trên một đơn vị. Cứ bán được một sản phẩm có giá trị trên 1 triệu thì được 10 000 đ cho một sản phẩm. Khi bán các mặt hàng dưới 1 triệu đồng, thì doanh số không được coi là cơ sở để tính thưởng.

Chất lượng công tác là cơ sở thưởng và được tập thể tổ xét theo ba mức A, B và C. Khi không đảm bảo ngày công (nghỉ quá 2 ngày đã quy định hay làm ít hơn 28 ngày trong tháng), người lao động không được tham gia xét thưởng. Mức A là dành cho người làm là đủ ngày công, có hiệu xuất cao, không có sự cố ví dụ mất mát, gây thiệt hại cho công ty về vật chất, về mất lòng khách hàng. Khi đó, người đạt mức A được thưởng 300 000 đ tháng. Mức B là mức không được thưởng cũng không bị phạt, và áp dụng mức B khi nghỉ quá mức quy định từ 1 đến 5 ngày công một tháng. Người lao động đạt mức B không được thưởng cũng không bị phạt, chỉ bị trừ tiền công và tiền ăn ca.

Khi người lao động phạm các lỗi về kỷ luật lao động, kỹ thuật, bị khách hàng khiếu nại hay gây tổn hại vật chất cho công ty, người lao động được đánh giá ở mức B và chịu phạt 300 000 đ trừ vào lương. Nếu mất hàng, làm xước làm hỏng thì đền bằng tiền mặt ngay trong tháng.

Việc xét thưởng được thực hiện theo một tiến trình trong 4 tuần.Cứ cuối mỗi tuần, một tổ công tác họp một lần, trong đó tổ trưởng công khai nhận xét về kết quả làm việc của tổ và các nhân viên trong tổ. Biên bản họp tổ cuối mỗi tuần được tổng hợp trong buổi họp tuần cuối tháng và kết quả được gủi cho Cửa hàng trưởng và bộ phận kế toán để tính lương thưởng trước ngày 1 hàng tháng. Bộ phận kế toán tính toán và vào ngày mồng 5 thì tính và trả lương.

Lương và thưởng cho cán bộ

Sau hai năm làm việc chuyên cần, một nhân viên có học vấn trung cấp tài chính kế toán được thăng chức từ vị trí nhân viên bán hàng lên vị trí tổ trưởng tổ bán hàng kiêm quản lý kho. Trước khi về công ty, chị làm ở một vị trí đa năng ở một doanh nghiệp vi mô khác, vừa bán hàng, vừa giữ kho, vừa ghi chép sổ sách. Khi về công ty, học vấn trung cấp kế toán mà chị tốt nghiệp, không có ý nghĩa gì nhiều đối với việc tuyển dụng và làm ở vị trí nhân viên bán hàng. Học vấn này, cũng không có quan hệ gì với mức lương thưởng của chị.

Là tổ trưởng, chị theo dõi quản lý 8 người bán hàng ở một cửa hàng. Ngoài việc bán hàng, công việc của chị giờ còn thêm các việc như chấm công các tổ viên, giám sát quan hệ khách hàng của nhân viên trong tổ, giải quyết các khiếu nại của khách hàng với nhân viên. Là người ngoài, nghĩa là không phải họ hàng với lãnh đạo công ty, chị nghĩ mình phải gương mẫu hơn các nhân viên khác. Nhiều khi chị phải dung hòa sự ghen tỵ giữa các nhóm nhân viên trong và ngoài gia đình. Chị cũng làm việc theo tinh thần “ăn cây nào, rào cây nấy” nghĩa là làm cho cty thì phải bảo vệ tài sản cho cty, cho sếp. Cụ thể trong việc quản lý gọng và mắt kính, chị giao nhận đủ hàng, ký bàn giao hàng, niêm phong cuối ngày, kiểm hàng vào buổi sáng và định kỳ kiểm tra hàng trong kho.

Sau năm năm làm việc ở công ty, ở vị trí tổ trưởng, mức lương hiện tại của chị đạt mức 3,8 triệu đ nếu đi làm đủ công. Chị cũng được hưởng tiền ăn ca, tiền thưởng khuyến khích bán hàng có giá trị cao như các nhân viên khác. Về tiền thưởng hàng tháng, nếu không có sai sót nghiêm trọng của các tổ viên chị được hưởng 1 triệu tháng. Như vậy, mức thưởng và tiền ăn ca gần bằng một nửa tiền lương cứng.

Khi nhân viên trong tổ có lỗi nặng, tổ trưởng bị giảm mức thưởng chỉ còn 500 000 tháng. Khi làm hư hỏng, mất mát tài sản, tổ trưởng cũng chịu đền như các nhân viên khác.

Đáng chú ý là các nhân viên không có quyền bình xét khen thưởng cho tổ trưởng,và nhận xét tổ trưởng là cấp trên, cụ thể là cửa hàng trưởng. Cửa hàng trưởng là người nhận xét và đề nghị thưởng cho tổ trưởng. Do các bác sĩ về hưu đúng ra làm trưởng của hàng, thông thường họ không theo dõi tổ trưởng được.

Chế độ bảo hiểm

Công ty có mua bảo hiểm y tế cho nhân viên làm việc dài hạn cho công ty. Tuy nhiên công ty không thực hiện chế độ bảo hiểm xã hội[3] cho nhân viên. Công ty chưa thực hiện chế độ bảo hiểm thất nghiệp.

Kết luận

Nhiều điều có thể học tập được từ cách quản lý nhân sự của một công ty hoạt động theo kiểu gia đình về tuyển dụng, lương, và hệ thống khuyến khích người lao động.

Nhân viên được tuyển dụng được đào tạo theo một chương trình ban đầu góp phần tạo tính chuyên nghiệp, và xây dựng một guồng máy ổn định. Tiền lương thưởng không gắn với bằng cấp hay học vấn, mà gắn với công việc, các trách nhiệm gắn với công việc đó và mức độ hoàn thành công việc. Trong trường hợp ở đây, người lao động không chú lắm đến số ngày và số giờ làm việc, mà quan tâm chính của họ là số tiền cầm về cuối mỗi tháng.

Việc thưởng phạt góp phần thúc đẩy đóng góp của nhân viên cho thành công của công ty. Chế độ thưởng khuyến khích (cả phạt) gắn với việc đảm bảo ngày công, hiệu quả sản xuất, và chất lượng làm việc hành chính, cũng như đóng góp hay thất thoát, tổn hại cho doanh nghiệp, kể cả phần quan hệ khách hàng. Mức thưởng bằng 25% lương cứng có ý nghĩa đáng kể để thực hiện chức năng đòn bẩy.

Chế độ bảo mật lương thưởng có ý nghĩa làm giảm sự ghen tỵ trong cơ quan, góp phần tăng tính gắn kết. Chế độ nhận xét chất lượng công việc hàng tuần giúp làm giảm các khiếu nại về thưởng. Chế độ khiếu nại đi kèm chế độ bảo mật lương thưởng, đã bảo đảm quyền tự bảo vệ mình của người lao động.

Cũng có một câu hỏi đặt ra với thu nhập của người lao động mà luật bảo hiểm quy định. Nếu tính cả các chi phí cho các loại bảo hiểm, thì khả năng sinh lợi của công ty sẽ ở mức nào, một khi các chi phí này có thể chiếm đến 25% quỹ lương.

  Về trang trước    Bản in    Gửi email    Về đầu trang

Bài mới:  

Từ điển Anh Việt: tra từ
08/04/2013 07:08' PM

Từ điển Anh Việt: tra từ
08/04/2013 07:08' PM
Tra từ điển Anh Việt

CHÚC MỪNG MỘT NĂM MỚI HẠNH PHÚC - AN KHANG - THỊNH VƯỢNG
08/02/2013 02:23' PM

CHÚC MỪNG MỘT NĂM MỚI HẠNH PHÚC - AN KHANG - THỊNH VƯỢNG
08/02/2013 02:23' PM

THANK YOU FOR YOUR VALUABLE SUPPORT IN 2012 AND WISH YOU A HAPPY AND PROSPEROUS YEAR IN 2013

CÁM ƠN CÁC ANH CHỊ ĐÃ HỢP TÁC GIÚP ĐỠ VÀ CHÚC ANH CHỊ VÀ GIA ĐÌNH MỘT NĂM MỚI HẠNH PHÚC – AN KHANG – THỊNH VƯỢNG !

Tài liệu tham khảo về phát triển lâm nghiệp, giao đất giao rừng PRA của Helvetas
27/01/2013 09:49' PM

Tài liệu tham khảo về phát triển lâm nghiệp, giao đất giao rừng PRA của Helvetas
27/01/2013 09:49' PM
Tổ chức Helvetas chia sẻ các tài liệu sổ tay về PRA, về giao đất giao rừng, tiếp thị sản phẩm lâm nghiệp (phần nhiều bằng tiếng Anh) tại đây.

http://www3.helvetas.ch/Vietnam/wVietnamese/contact/DocumentDownload.asp?navid=19

Tri thức về lập kế hoạch phát triển kinh tế- xã hội cấp xã của CHIA SẺ
27/01/2013 08:33' PM

Tri thức về lập kế hoạch phát triển kinh tế- xã hội cấp xã của CHIA SẺ
27/01/2013 08:33' PM
Dự án Chia sẻ do chính phủ Thụy điển hỗ trợ từ năm 2003 và thực hiện thí điểm ở Hà Giang và Quảng Trị, đã tích lũy được những bài học kinh nghiệm lớn về lập kế hoạch phát triển kinh tế xã hội ở cấp cơ sở. Tài liệu về Phương pháp có thể tải về từ đây:

http://chiase.mpi.gov.vn/index.php?option=com_content&view=article&id=74&Itemid=41&lang=vi

Toàn bộ thông tin về dự án ở hai tỉnh có thể xem ở đây:

http://chiase.mpi.gov.vn

Kho tài liệu về phát triển nông thôn của dự án RUDEP
27/01/2013 08:13' PM

Kho tài liệu về phát triển nông thôn của dự án RUDEP
27/01/2013 08:13' PM
Dự án RUDEP do chính phủ Úc tài trợ chia sẻ các loại tài liệu về phát triển nông thôn từ khảo sát nhu cầu, lập kế hoạch theo tiếp cận tham gia, giao đất giao rừng, thực hiện các chương trình sinh kế, phát triển hạ tấng, giao đất giao rừng, theo dõi giám sát. Tham khảo và tải về ở đây:

http://www.rudep.org/vn_index.htm

©2004 Bản quyền Trung tâm Dịch vụ Phát triển Nông thôn - RDSC
Số 2 nhà D, 45/39 Hào Nam, Đống Đa, Hà Nội,Việt Nam
Email: rdsc@netnam.vn - Phone: +84-4-3-512 1175 - Fax: +84-4-3-512 1175
Website được xây dựng trên Công nghệ ViePortal của Hanoi Software JSC